Kuchnia Wrocławia - Widelce
Archeolodzy w kuchni
Historia
Lokale, których już nie ma
Zespół Szkół Gastronomicznych
Potrawy Regionalne
Środa, 14 Lipiec, 2010

Widelce

Sztućcem który pojawił się i upowszechnił najpóźniej był widelec.
Forma widelca znana była już w starożytnej Grecji i Rzymie, najstarszą wzmiankę o nim znajdujemy u Homera, który podaje, że podczas pieczenia mięso nadziewano na pięciozębne widelce. Forma ta nie była również obca mieszkańcom terenów europejskiego barbaricum. Przyjmuje się jednak, iż widelce nie służyły wtedy do jedzenia ale do wyciągania potrawy z kotła, bądź przewracania pieczeni na ogniu. Nie były więc sensu stricte sztućcami.
- A A A +
Drukuj Drukuj
 E-mail  E-mail
RSS RSS
Zakłada się, iż widelec - ten do jedzenia służący, powstał z rozwoju specyficznej formy noża służącego do utrzymywania w miejscu kawałka twardego pożywienia, krajanego innym, tnącym nożem w mniejsze kęsy, lub "rozkawałkowywanego", "rozszczepianego” drugim, jednozębnym widelcem pracującym, czy działającym jako klin.
Uważa się, że na terenie Europy widelec pojawił się najprawdopodobniej w XI wieku. Według tradycji, przywiozła go ze sobą pochodząca z Bizancjum księżniczka, która poślubiła weneckiego dożę. Jednak są źródła ikonograficzne dowodzące, że widelec znany był już wcześniej: najbardziej wymowna miniatura pochodzi z ilustrowanego wydania kopii rękopiśmiennej encyklopedii z roku 1022 (lub 1023), a napisanej w latach 842-847 przez Hrabanusa Maurusa, biskupa i opata Moguncji i przechowywanej w klasztorze na Monte Cassino.
Niestety dość szybko widelec stał się przedmiotem ataków Kościoła, który uznał go za „diabelskie narzędzie” i obłożył klątwą. Jego używanie potępiała również Hildegarda z Bingen uważając, iż jest to przejaw lekceważenia i wyszydzania Boga. Kościelna propaganda na długo odstraszyła europejczyków od używania tego rodzaju sztućców. Dopiero XVI wiek przyniósł w tym względzie pewne zmiany.
Także na ziemiach polskich widelec pojawił się dopiero na początku renesansu. Został sprowadzony z Włoch w 1518 r. przez królową Bonę i początkowo traktowano go bardzo nieufnie. Stopniowo zyskiwał sobie coraz więcej zwolenników, przede wszystkim wśród szlachty, potem także mieszczaństwa.
Pierwsze widelce były bardzo proste i miały tylko dwa zęby. Wielką metamorfozę sztućce te przeszły dopiero
w XVIII w we Francji i Niemczech. Od tej pory miały one już 3 lub 4 zęby, a dodatkowo proste dotychczas igły wygięto na kształt miseczki, co usprawniło posługiwanie się nim podczas jedzenia i zastąpiło podczas posiłku łyżkę. Ta forma dość szybko przyjęła się w Skandynawii i w Polsce.
 
Widelce pochodzące z wykopalisk archeologicznych na Placu Dominikańskim we Wrocławiu. (depozyt Muzeum Miejskie Wrocławia, Oddział Muzeum Archeologiczne fot. Tomasz Gąsior, zdjęcie z Archiwum Muzeum Miejskiego Wrocławia).
 
 
Monika Gross
Muzeum Miejskie Wrocławia
Oddział Muzeum Archeologiczne

   


 

 
Wróć ...
Kuchnia Wrocławia - Widelce
.
Dolfil